Książki
Na obcej ziemi

Na obcej ziemi

Izrael Joszua Singer

Na obcej ziemi jest pierwszym polskim przekładem uważanych za mistrzowskie opowiadań autorstwa Izraela Joszuy Singera ilustrujących wielokulturowość ziem dawnej Rzeczypospolitej. Zbiór został wydany po raz pierwszy w Wilnie w 1925 roku. Zróżnicowany pod względem typów narracji, a także podejmowanych tematów – stanowi ewenement w ówczesnej literaturze jidysz, wykraczając poza ramy symbolicznego getta żydowskiego. Izrael Joszua Singer w doskonały literacko sposób prezentuje czytelnikowi mieszankę stylów, perspektyw, nacji, religii… złożony splot ludzkich losów.

Izrael Joszua Singer (1893 – 1944) – pisarz, dramaturg i dziennikarz żydowski tworzący w języku jidysz. Urodzony w Biłgoraju, był bratem oraz mentorem najsłynniejszego po drugiej wojnie światowej pisarza jidysz, noblisty – Izaaka Baszewisa Singera oraz pisarki Ester Singer Kreitman. Przed 1914 r. związany był z żydowskimi środowiskami artystycznymi Warszawy. Jedna z głównych postaci literackich środowiska żydowskiego Warszawy lat 1921–33, a od 1933 r. również w Nowym Jorku. Początkowo tworzył małe formy prozatorskie, m.in. zbiór Perły i inne opowiadania (1922) i dramaty, m.in. Ból ziemi (1922). Uznanie zyskał jako powieściopisarz, m.in. Josie Kałb (1932, wyd. pol. 1992), i autor sag rodzinnych, m.in. Bracia Aszkenazi (1936, wyd. pol. 1998), Rodzina Karnowskich (1943, wyd. pol. 1992). Już po śmierci opublikowano jego wspomnienia z dzieciństwa Ze świata, którego już nie ma (1946).

Na obcej ziemi jest pierwszym polskim przekładem uważanych za mistrzowskie opowiadań autorstwa Izraela Joszuy Singera ilustrujących wielokulturowość ziem dawnej Rzeczypospolitej. Zbiór został wydany po raz pierwszy w Wilnie w 1925 roku. Zróżnicowany pod względem typów narracji, a także podejmowanych tematów – stanowi ewenement w ówczesnej literaturze jidysz, wykraczając poza ramy symbolicznego getta żydowskiego. Izrael Joszua Singer w doskonały literacko sposób prezentuje czytelnikowi mieszankę stylów, perspektyw, nacji, religii… złożony splot ludzkich losów.

(…)Zaręba wie, że znów będzie TO robił. Ponuro obserwuje każdy ruch Fabiana, widzi przenikliwe spojrzenie jego czarnych oczu, jego śmiesznie zakręcone wąsy. Spogląda na rzucony na podłogę pędzel i cedzi przez zaciśnięte zęby:

-Żyd… Przeklęty Żyd…

Fabian patrzy mu prosto w twarz, uśmiecha się co wygląda tak, jakby jego własny zakrzywiony nos miał zaraz wpaść do ust, i mówi spokojnie:

-Rozluźnij się Stasiu… Dziś robimy Rubensa, oryginalnego Rubensa. A Rubens był człowiekiem z poczuciem humoru. Z bardzo dobrym poczuciem humoru. (…)

rodowod

Rodowód

Ester Singer Kreitman

Zbiór opowiadań „Rodowód” Ester Singer Kreitman ukazał się w 2016 roku nakładem wydawnictw Teatr NN – Ośrodek Brama Grodzka oraz Fame Art. Książka prezentuje opis codzienności w polskich miasteczkach żydowskich, realia życia na emigracji, a także niebanalny humor i wyjątkowy zmysł obserwacji autorki. „Rodowód” to pierwsze tak obszerne tłumaczenie twórczości pisarki na język polski.

Zbiór opowiadań „Rodowód” to pierwsza książka Ester Kreitman, która ukazała się w Polsce. Wcześniej zostały opublikowane jedynie fragmenty jej twórczości w tłumaczeniu Magdaleny Ruty. Książka podzielona jest na dwie części – pierwsza z nich to „Opowiadania ze sztetł”, druga „Opowiadania londyńskie”. Pięć pierwszych opowiadań stanowi opis życia w polskich miasteczkach żydowskich, pozostałe historie dzieją się w Londynie podczas II wojny światowej i krótko po niej.

Ester Kreitman w swoich opowiadaniach odwołuje się do wątków autobiograficznych, które umożliwiają poznanie rodziny Singerów z kobiecej perspektywy. Matka autorki, Batszewa Singer, córka rabina z Biłgoraja, nie była zachwycona narodzinami dziewczynki i oddała Ester na trzy lata mamce na wsi. Kołyskę z Ester umieszczono pod stołem, ponieważ było to jedyne wolne miejsce w niewielkiej chacie, co spowodowało trwałe uszkodzenie wzroku. Historię opartą na tych wydarzeniach można przeczytać w opowiadaniu „Nowy świat”, otwierającym książkę. Mimo tego, że to Ester pierwsza w rodzinie zaczęła pisać, dorastała w cieniu młodszych braci. Marzyła o studiach, ale to synów rodzina postanowiła wykształcić. Czasy, w których żyła oraz obowiązujące wówczas normy społeczne nie sprzyjały rozkwitowi jej kariery.

– Rodzina Singerów to nie tylko dwóch utalentowanych braci. W trakcie moich lektur i poszukiwań przekonałam się, że jest to także rodzina, z której pochodzą niezwykłe kobiety. (…) Choć Ester Kreitman nie może się już cieszyć z tego, jakie zainteresowanie wzbudzają na nowo jej utwory w wielu krajach, postanowiłam zawalczyć o nią i w jej imieniu, nie tylko w obronie dobrej literatury, ale też w obronie kobiety, która nie doczekała się uznania, na które zasługuje – pisze w przedmowie do książki tłumaczka Natalia Moskal, która zafascynowana twórczością Ester Kreitman, doprowadziła do wydania „Rodowodu” na polskim rynku.

Do tej pory książki Ester Kreitman zostały wydane m.in. w: Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Izraelu oraz kilku krajach europejskich. Merytoryczną opiekę nad polskim przekładem „Rodowodu” objęła profesor nauk humanistycznych Monika Adamczyk-Garbowska, anglistka oraz specjalistka języka jidysz.

Dar obserwacji, specyficzny humor (nierzadko przez łzy) i ironiczny dystans sprawiają, że wiele z tych tekstów nadal – mimo niemal siedemdziesięciu lat dzielących nas od ich powstania – bawi i wzrusza, a inne – skromnie określone przez autorkę mianem „szkiców” – zasługują na uwagę choćby ze względu na trafnie uchwycony kontekst kulturowy i historyczny – pisze w posłowiu do książki prof. Monika Adamczyk-Garbowska.

Z RECENZJI:

„Czasami wydawało się, że siedzi w niej dybuk” – pisał o swojej starszej siostrze Isaac Bashevis Singer. Wspominał, że to Ester Singer Kreitman (1891-1954) jako pierwsza w rodzinie objawiła talent literacki (pisarzem był także brat Izrael). Chociaż przyznawał, że nie zna w literaturze jidysz autorki lepszej niż ona, nie pomógł jej w karierze. Do śmierci pozostała w cieniu braci i choć urodziła się w Biłgoraju, nie była wydawana po polsku. W tomie „Rodowód” mamy obrazki ze sztetla, które dokumentują życie religijnych Żydów. Kreitman walczy w nich z tradycyjną obyczajowością krępującą swobodę życia. Są też opowiadania z okresu londyńskiej emigracji – surowy zapis żydowskiego losu na obczyźnie. Zbiór otwiera przejmujące opowiadanie pisane z perspektywy oddanego na wychowanie mamce niemowlęcia, które mieszka w obcym domu pod stołem.
Piotr Gajdowski, Newsweek

Oprawę graficzną zaprojektował zespół grafików „Kilku.com” – laureaci m.in. europejskiej nagrody Gold Ed-Awards 2016. Książka ukazała się 5 października nakładem wydawnictw Ośrodka „Brama Grodzka- Teatr NN” i Fame Art.

Taniec Demonów okładka

Taniec Demonów

Ester Singer Kreitman

Powieść Taniec demonów”, uważana za zbeletryzowaną autobiografię, to druga po Rodowodzie” książka Ester Kreitman wydana w Polsce. Wcześniej zostały opublikowane jedynie fragment twórczości pisarki w tłumaczeniu Magdaleny Ruty. Ester Kreitman uważana jest za wybitną i pierwszą pisarkę w nurcie żydowskiej prozy feministycznej. Powieść jest wyrazem jej buntu przeciwko sytuacji dziewczynek wychowywanych w surowych, ortodoksyjnych domach, gdzie rola kobiety ograniczona była  do gospodyni domowej, natomiast prawo do rozwoju i edukacji mieli tylko chłopcy.

Bohaterką książki jest Dwojrele, żydowska dziewczynka, która od dziecka pragnie zdobyć edukację, nauczyć się pisać i zostać pisarką. Szuka różnych sposobów, żeby wyrwać się z nieakceptowanej przez nią tradycji – zaczytuje się w gramatyce rosyjskiej i Puszkinie, dołącza do partii socjalistycznej, czy wychodzi za mąż, ale tylko dlatego, żeby uciec z domu. To jednak okazuje się złudne.

– Ta przejmująca i momentami zabawna autobiograficzna historia dorastania córki rabina w pierwszych dekadach XX wieku jest opowieścią o zawiedzionych nadziejach na lepsze życie. Towarzysząc bohaterce w kolejnych etapach życiowej podróży z małej wioski do sztetla, Warszawy, Berlina i Antwerpii, przekonujemy się, że ówczesne marzenia o „szerokim świecie” nie są aż tak bardzo odległe od dzisiejszych pragnień młodych mieszkańców Biłgoraja, miejsca urodzenia autorki, czy Leoncina, gdzie przyszedł na świat jej słynny brat Izaak Baszewis Singer – mówi prof.Andrzej Pawelec.

Powieść została po raz pierwszy wydana w Warszawie w 1936 r. przez wydawnictwo Ch. Brzoza w języku jidysz. Następnie została przetłumaczona przez syna Kreitman, Maurice’a Carra na język angielski (pt. Deborah). Z tekstów źródłowych wynika, że Ester Kreitman czuwała nad tworzeniem angielskiego przekładu. Wydawnictwo Fame Art zadecydowało, aby wydać książkę bazującą właśnie na tym angielskim przekładzie, wyjaśniając jednocześnie w jej wstępie genezę różnic między tekstem źródłowym, napisanym w jidysz, a jego angielskim przekładem.

Powieść ukazuje się w przekładzie prof. Andrzeja Pawelca. Tłumaczenie to powstało 20 lat temu, ale wcześniej go nie wydano. Teraz zostało poddane ponownej redakcji oraz korekcie merytorycznej dokonanej przez Magdalenę Rutę, która podjęła się jakiś czas temu przekładu fragmentów Tca Demonów” z jidysz, a twórczość Ester Kreitman zna bardzo dobrze oraz przez Magdalenę Sitarz.

Dołącz do naszego newslettera, aby otrzymać 10% rabat na pierwsze zakupy.